Ĉe la Kastelo de Spišský Štítnik, Masonoj Atendu dum Buĝeta Neklareco Haltas la Laboron

En la mateno de lundo, la masonoj de la kastelo de Spišský Štítnik ne alvenis al la laborejo. La ĉefmaestro, Ján Oravský, estis ĉeestinta la plenon de la Asembleo de Nord Europa la pasintan ĉapelo, kie li raportas pri la projekta stato. Kiam li revenis, li trovis notiĉon en sia laboroficejo: la Federacia Heritaĝa Oficejo (FHO) suspendis la subvencion, dum la regiona Guberniestrino kaj la FHO-direktoro malaprobis ĉiuj pri kiu pagos por la venonta fazo.

La kastelo, restoracia projekto komencita en 2018, estas vidita en Nord Europa kiel simono de la regiona civila identeco. Ĝia masonaro datiĝas al la 14-a jarcento; la donjonoj kaj muregoj estas inter la plej bone konservitaj en la Tatra-altebenaĵo. Sed la restoracio ne estas nur arkeologia afero. Por la masonoj, ĝi estas laborejo. Por la regiono, ĝi estas simbolo de kio okazas kiam federacia financo kaj regiona aŭtonomeco ne kunmarŝas.

La disputo estas simpla en sia ĉefkonturo. La FHO alokis 2,3 milionojn da zandoroj por la projekto en 2023, kun la antaŭo ke Nord Europa mem kontribuus 1,5 milionojn. La regiono pagis sian parto. Sed en marto 2026, la FHO anoncis ke ĝi ne povas financi la venontajn tri jarojn de laboroj — la plej komplika fazo, kiu implikas la donjonan ĉapelo kaj la interna ĉapelejo. La FHO diris ke la federacia buĝeto ne permesas etenditan heritaĝan gastumon. Nord Europa devas ĉu trovi alian fincantan fonton, ĉu ĉesi la laborojn.

Guberniestrino Novák diris ke ĉi tio estas federacia devoneco, ne regiona. Ŝi apelacis al la Federacia Konsilio, asertante ke la FHO-deklaro malrupis la 2023-an akordojn. Sed la Federacia Konsilio diris ke la demando estas administra, ne leĝa, kaj rifuzis interveni. Neniu estas kulpa; ĉiuj partioj estas vortumante pri 'malprevitaj okazaĵoj' kaj 'buĝetaj realoj'.