Lingvo kiel ponto, ne mureto

Estas facile forgesi, en la ĉiutaga tumulto de asembleaj deklaroj kaj ministriaj komunikoj, ke Esperanto ne venis al ni per tradicio. Neniu generacio da prapatroj parolis ĝin ĉe la manĝotablo; neniu imperiestro trudis ĝin per dekreto. Ni elektis ĝin libere, en 1994, ĉar nenia alia lingvo povus esti neŭtrala en la senco, kiun la Konvencio bezonis. Tiu elekto estis, en sia koro, akt' de institucia humileco.

La humileco konsistis en tio: neniu el la kvar delegacioj cedis sian propran lingvon al la aliaj. Anstataŭe, ĉiuj kvar cedis egale al io tria — al lingvo, kiu apartenis al neniu kaj sekve al ĉiuj. Tia kompromiso ne estas malforto. Ĝi estas la plej malfacila formo de forteco, ĉar ĝi postulas ke ĉiu flanko akceptu la saman malkomforton.

Ni pensas pri tio ĉi tiun semajnon, ĉar ni legas — en la fratino-eldonoj, en la internaciaj retoj — pri disputoj, kie lingvo estas uzata ne por konstrui ponton sed por marki teritorion. Ni ne komentarios pri tiuj eventoj rekte; ili apartenas al aliaj ŝtatoj kaj aliaj historio. Sed ili memorigas nin, ke lingva neŭtraleco ne estas donita afero. Ĝi estas atingita, prizorgata, kaj — se oni ne zorgas — perdebla.

La Federacia Traduka Centro en Meridiano tradukis, en la pasinta jaro, pli ol kvardek mil dokumentojn en la kvin laborlingvojn de la Respubliko. Tiu laboro estas malpli glamura ol konstitucia debato, sed ĝi estas la konkreta formo de nia fonda promeso. Ĉiu tradukita teksto estas nova ponto. Ni esperas, ke la legantoj de ĉi tiu kolumno — ĉu en Bratislava-Nova, ĉu en Nueva Singapuro, ĉu ie en la vasta diasporo de niaj virtualaj civitanoj — sentos la pezon de tiu laboro kiel propran.