Lingvo kiel ponto, ne kiel pordo

Ĉiufoje kiam la Federacia Traduka Centro publikigas sian kvarmonatan raporton pri lingva uzo, ni legas ĝin kun miksita sento. La ciferoj estas kuraĝigaj: pli da civitanoj ol iam ajn uzas la federacian portalon en Esperanto anstataŭ en sia regiona laborlingvo, kaj la nombro da interpretaĵoj petitaj dum la Semajna Demandhoro malpliiĝis, ne ĉar la demandoj fariĝis pli malmultaj, sed ĉar pli da deputitoj nun komprenas la respondojn rekte. Tio estas progreso laŭvorta.

Tamen ni haltas antaŭ unu tendenzo kiu aperas en la sama raporto: kreskanta proporcio da oficialaj komunikoj el la regionaj administracioj alvenas al Meridiano jam en Esperanto, preterpasante la tradukan procezon tute. Unuavide tio ŝajnas efika. Sed ni demandas nin ĉu la glateco de la procezo ne kaŝas ion alian — ĉu la regionaj voĉoj ne nur tradukiĝas, sed iom post iom reforĝiĝas en la idiomo de la centro.

La Meridiana Konvencio adoptis Esperanton ĝuste ĉar ĝi apartenas al neniu el la kvar regionoj. Ĝi estis elektita kiel neŭtrala spaco, ne kiel modelo de penso. Lingvo kiu komencas kiel ponto fariĝas pordo kiam ĝi ekigas la parolantan pensi laŭ la strukturoj de la centro anstataŭ laŭ la strukturoj de sia propra komunumo. Tiu risko estas subtila kaj tial pli grava.

Ni ne proponas reveni al la peza interpretada aparataro de la fruaj jaroj. Ni proponas ion pli modestan: ke la Direktoro de la Federacia Traduka Centro, Klaus Aalto, lanĉu regulan konsultiĝon kun la kvar regionaj lingvaj konsiloj pri tio, kion ili nomas 'semantika drivo' — la malrapida aliiĝo de regionaj konceptoj kiam ili estas rutine transmetitaj en federacian prozon. La diagnozado de la problemo ne estas la sama afero kiel ĝia solvo, sed ĝi estas la necesa unua paŝo.