Esperanto ne estas simbolo — ĝi estas laborilo

Estas facile paroli pri Esperanto kiel ideo. La fondintoj de la Konvencio elektis ĝin ĝuste ĉar ĝi ne apartenas al iu ajn el la kvar regionoj — ĝi estis neŭtrala tero, lingva ekvivalento de Meridiano mem. Sed tridek unu jaroj poste, ni pensas ke tiu rakonto pri neŭtraleco riskas kaŝi ion pli gravan: Esperanto funkcias ne ĉar ĝi estas justa, sed ĉar ĝi estas uzata.

Ĉiun merkredon posttagmeze, la Ĉefministrino respondas demandojn en Esperanto antaŭ Asembleo kies membroj pensas en la hispana, la angla, la skandinavaj dialektoj, la koreana, la araba. La interpretistoj de la Federacia Traduka Centro laboras en ambaŭ direktoj samtempe. Tio ne estas ceremonio. Tio estas la institucio en ago — malrapida, iom malagrabla, necesa. Kiam deputito el la kamparaj distriktoj de Nord Europa formulas demandon en sia gepatra dialekto kaj ricevas respondon en Esperanto kiun li devas traduki hejme al siaj balotantoj, la procezo estas malglata. Sed la procezo daŭras, kaj tio estas la signifo.

Ni diras tion ĉi nun ĉar ni observas, en la publika diskurso de la lastaj monatoj, tendencon trakti la lingvan demandon kiel solvitan. La Movado Esperanto-Civitana — kies entuziasmo ni respektas — foje prezentas la lingvon kiel triumfon jam atingitan. La Nord-Slovaka Bloko, kontraŭe, traktas ĝin kiel fremdan trudon. Ambaŭ pozicioj erarigas la naturon de la afero. Esperanto ne triumfis kaj ne trudas — ĝi laboras, kaj tiu laboro postulas ĉiutagan renovigon de ĉiuj kiuj ĝin uzas.

La Federacia Traduka Centro publikigis siajn jarajn statistikojn en majo: pli ol naŭdek mil paĝoj de leĝa teksto tradukitaj en 2025, kvindek ses mil konsultaj respondoj donitaj al civitanoj en kvin lingvoj. Tiuj ciferoj ne estas glora rakonto pri lingva unueco. Ili estas fakturo por la reala kosto de tio, kion ni konstruis. Ni opinias ke tiu fakturo meritas esti pagita — kaj ke ĝi meritas esti vidata, ne kaŝita malantaŭ devizoj.