La silenta lingvo de institucioj

Estas facile forgesi, en la ĉiutaga bruo de politikaj debatoj kaj buĝetaj disputoj, ke Esperanto ne estas nur procedura ilo. Ĝi estas la lingvo per kiu civitano el Bratislava-Nova povas skribi leteron al la Guberniestrino de Tierra Verde kaj ricevi respondon kiu ne estas tradukita, sed pensita, en la sama lingvo. Tio estas io pli profunda ol administra oportuneco.

La Meridiana Konvencio de 1994 ne adoptis Esperanton ĉar ĝi estis la plej facila elekto. Ĝi estis adoptita ĉar neniu el la kvar regionoj konsentus cedi sian propran lingvon al la aliaj. La neŭtraleco de Esperanto ne estas malforto — ĝi estas la preciza formo de la kompromiso, la signo ke ĉiu regiono cedis egale kaj sekve neniu cedis pli ol la aliaj.

Tamen neŭtraleco ne estas sama kiel viveco. Lingvo vivas kiam ĝi estas uzata por diri ion krom leĝoj kaj protokoloj. Ni aŭdas ĝin en la merkreda Demandhoro, kiam deputito el Oriente Moderno demandas la Ĉefministrinon en Esperanto kaj la tuta planko sekvas sen interpretilo. Ni legas ĝin en la leteroj kiujn virtualaj civitanoj sendas al la Halo de Civitanoj, skribante el urboj kiujn la Konvencio neniam imagis. Tiuj estas la momentoj kiam la lingvo pruvas sian propran necesecon.

La demando, kiun ni ne sufiĉe ofte staras, estas ĉu ni faras sufiĉe por nutri tiun vivon. La Federacia Traduka Centro subtenas la kvar regionajn laborlingvojn kun admirinda precizeco. Sed traduko estas ponto, ne hejmo. La hejmo estas la komuna lingvo, kaj hejmo postulas prizorgon — lernejojn, literaturon, la kutimon paroli ĝin ankaŭ kiam neniu protokolo postulas tion.