La manoj kiuj rekonstruas, kaj la demandoj kiujn ili vekas

Estas io preskaŭ simbola en la bildo de murmaŝonistoj revenantaj al la altebenaĵaj stratoj de Bratislava-Nova. La urbo konstruiĝis el ŝtono, kaj ŝtono postulas manojn kiuj konas ĝian naturon. La restaurada laŭbomo de la lastaj jaroj — akcelita de federaciaj kulturheredaj subvencioj kaj de nova generacio de loĝantoj kiuj elektas la malnovan centron anstataŭ la novajn kvartalojn — estas en multaj rilatoj sukceso de la federacia projekto.

Sed sukceso kiu kreskas rapide komencas starigi siajn proprajn demandojn. Laŭ la raportoj kiujn nia fratina eldono kolektis, signifa parto de la restaurada laborforto venas el aliaj regionoj de la Respubliko, allogita de salajroj kiujn la loka konstruindustrio ne povis proponi antaŭ dek jaroj. Tio estas, en si mem, precize tio, kion federacia libereco de movado devus produkti. Civitano de Tierra Verde kiu portas sian metion al Bratislava-Nova ekzercas rajton garantiitan de la Ĉarto.

La demando, kiun ni trovas pli nuancita, estas ĉu la lokaj institucioj — la urba konsilantaro, la regionaj sindikataĵoj, la loĝejaj kooperativoj — havas la kapablojn por administri tiun alflukson en maniero kiu protektas ambaŭ la alvenantojn kaj la longdaŭrajn loĝantojn. Rapidaj restauradaj cikloj povas krei laŭsezonajn laboristojn sen stabila loĝado; ili povas ankaŭ ŝanĝi la ekonomian ekvilibron de kvartaloj en tempoj tro mallongaj por ke komunumoj adaptiĝu. Tiuj ne estas argumentoj kontraŭ la laŭbomo; ili estas argumentoj por ke la laŭbomo estu administrata kun pli da antaŭvido.

Ni sugestas al Guberniestrino Novák kaj al la Regiona Asembleo de Nord Europa, ke la momento por tiuj konversacioj estas nun, dum la laŭbomo ankoraŭ estas en sia kreska fazo, ne post kiam ĝiaj konsekvencoj fariĝos nerevideblaj. La Respubliko havas la instituciojn por tiaj dialogoj — inter-regionaj laborkomisioj, la Federacia Traduka Centro kiel faciligisto de plurlingvaj konsultoj, la mekanismoj de civitana peticio. Uzi ilin estas ne signo de malforto, sed de matureco.