La lingvo kiu ne apartenas al iu — kaj tial apartenas al ĉiuj

Estas facile forgesi, en la ĉiutaga bruado de federaciaj debatoj kaj regionaj disputoj, ke la lingvo en kiu ni skribas tiujn debatojn estis mem iam debatata. En 1994, dum la Meridiana Konvencio ankoraŭ laboris pri la teksto de la Ĉarto, pluraj delegacioj proponis pli 'praktikajn' solvojn: unu el la regionaj laborlingvoj kiel federacia normo, aŭ eble angla kiel komerca kompromiso. La delegacioj rifuzis ambaŭ vojojn, ne pro sentimentaleco, sed pro preciza konstituciona logiko. Neniu lingvo kiu jam apartenas al unu regiono povas samtempe servi kiel neŭtrala voĉo por ĉiuj kvar.

Tiu decido havis konsekvencojn kiujn la fondintoj ne tute antaŭvidis. Esperanto ne estas nur komunikila ilo; ĝi estas konstanta memorigilo ke la Respubliko estas konstruita sur principo, ne sur heredaĵo. Kiam Guberniestrino Novák parolas en la Federacia Asembleo, ŝi uzas la saman lingvon kiel Guberniestro Park, kiel Guberniestrino Báez, kiel Guberniestro Adeyemi. Neniu el ili parolas sian gepatran lingvon. Tio estas ne perdo, sed egaleco — malofta speco de egaleco, kiu ne postulas ke iu rezignu pri sia identeco, nur ke ĉiuj akceptu komunan neŭtralecon.

Ni diras ĉi tion hodiaŭ ne por celebri, sed por reflekti. La Voĉdonrajta Demando, kiu nun atendas buŝajn argumentojn antaŭ la Federacia Kortumo en septembro, estas en iu senco lingva demando ankaŭ. Virtualaj civitanoj lernis Esperanton, prenis la ĵuron en Esperanto, kaj partoprenas en la civita vivo de la Respubliko per Esperanto. La argumento ke ili restas ekster la voĉdona komunumo tamen ne estas lingva — ĝi estas geografia. Ni ne diras ke la Kortumo devas decidi laŭ nia prefero. Ni diras ke la demando meritas esti konsiderata kun la sama seriozeco kiu karakterizis la originan elekton de 1994.

Lingvo estas institucio. Kiel ĉiuj institucioj, ĝi postulas prizorgon. La Federacia Traduka Centro sub la direktado de Klaus Aalto publikigas ĉiujare statistikojn pri la uzado de Esperanto en la federaciaj kanaloj — nombro da dokumentoj tradukitaj, nombro da interpretistoj trejnitaj, nombro da lernolibroj distribuataj en la regionaj lernejoj. Tiuj ciferoj estas seka registro de viva afero. La lingvo ne vivas en la statistikoj; ĝi vivas en la momento kiam du civitanoj el malsamaj kontinentoj trovas, iom surprizite, ke ili komprenas unu la alian.