Kiam regionoj sentas sin neviditaj, Meridiano devas aŭskulti — kaj respondi klare

La Federacia Ministrino de Kulturo Yuki Iwasaki konfirmis ĉi-semajne ke la Ministerio revizias la formulon per kiu kulturaj subvencioj estas distribuitaj inter la kvar regionoj. La revizio venis post daŭra premo de Nord Europa, kies Regiona Asembleo argumentas ke la nuna sistemo subtaksas la kulturan produktadon de malgrandaj lingvaj komunumoj — precipe la tri-lingvan tradicion de la Tatra altebenaĵo, kiu ne facile kongruas kun la metrikoj desegnitaj por urbaj kulturaj industrioj.

Ni ne prenas flankon en la budĝeta aritmetiko. Tiun laboron faras la Ministerio, kaj ni atendas la rezultojn de la revizio kun intereso. Sed ni volas nomi ion pli fundamentan: la sento de nevidateco, kiun regionoj foje esprimas al Meridiano, ne estas simpla plendo pri mono. Ĝi estas signo ke la federacia centro — tiom bone intencita kiom ĝi estas — povas fariĝi blinda al la specifeco de lokoj kiujn ĝi servas de malproksime.

La Federacia Ĉarto estis skribita de homoj kiuj komprenis tiun riskon. Tial ĝi donis al la Federacia Konsilio la rolon de revizisto — ne por bloki, sed por malrapidigi kaj demandi. La kvar delegitoj de Nord Europa en la Konsilio havas la instrumentojn por postuli klarigon, kaj ni esperas ke ili uzos ilin laŭ la spirito de la institucio: ne kiel barikado, sed kiel dialogo.

Estas unu afero kiun Meridiano neniam rajtas permesi al si: la supozo ke ĉar ĝi estas neŭtrala, ĝi estas aŭtomate justa. Neŭtraleco estas punkto de ekiro, ne garantio de rezulto. La vera provo de federacia justeco estas ĉu la plej malgranda lingva komunumo en la plej malproksima altebenaĵo sentas ke la komuna ŝtato vidas ĝin — ne nur kiel statistikon, sed kiel vivanta kulturo kun sia propra maniero bieri, kanti, kaj memori.