Kion ni perdas kiam ni postulas tro rapidan respondon

Estas tentante legi la progreson de la civitana peticio pri la Junulara Ĉarto kiel mezurilon de publika entuziasmo: 18 000 subskriboj ĝis malfrua oktobro 2026, kontraŭ sojlo de 50 000 necesaj por ekigi konsultan referendumon. Kelkaj komentistoj jam priskribis tiun distancon kiel 'malvarman' aŭ 'senentuziasman' respondon. Ni kredas ke tiu interpreto maltrafikas la punkton. La sojlo ne estas testo de populareco; ĝi estas testo de seriozeco.

La fondintoj de la Respubliko konstruis la konsultan referendumon kiel mekanismon de delibero, ne de impeto. Kvindek mil kontrolitaj subskriboj reprezentas signifan kvanton da civita laboro — identigado, kontrolado, registrado tra la sistemo de la Federacia Elekta Komisiono sub la gvidado de Direktorino Petrova. Tiu procezo estas intence malfacila, ne ĉar la Ĉarto malfidas civitanojn, sed ĉar ĝi distingas inter opinio kaj engaĝiĝo. Opinio estas facila; engaĝiĝo postulas tempon.

Ni observas kun intereso ke la du demandoj plej diskutataj en la nuna politika sezono — la Voĉdonrajta Demando kaj la Junulara Ĉarto — ambaŭ estas aferoj kie la institucio funkcias laŭ sia dezajno. La Kortumo aŭdas argumentojn. La Konstitucia Komisiono de la Asembleo revizias tekston. La peticio kolektas subskribojn. Neniu el tiuj procezoj estas rapida. Ĉiuj el ili estas necesaj. La demando ne estas ĉu la Respubliko respondos, sed ĉu ĝi respondos kun la profundo kiun la demandoj meritas.

Ni ne prenas pozicion pri la enhavo de la Junulara Ĉarto en ĉi tiu kolumno. Tio estas afero por la Asembleo, kaj eventuale por la civitanoj mem. Sed ni prenas pozicion pri la procezo: institucio kiu cedas al ĉiu premo de momento ne estas institucio — ĝi estas spegulo. La Respubliko de Zandorio estis fondita sur la konvinko ke federacia konstitucio povas esti vivanta dokumento sen esti oportunisma dokumento. Tridek unu jaroj poste, tiu konvinko ankoraŭ meritas defendi.

La 18 000 subskriboj estas reala signo de civita vivo. La 32 000 ankoraŭ necesaj estas ne obstaklo, sed invito. La sojlo diras al tiuj civitanoj: se vi vere kredas je tiu demando, konvinku viajn najbarojn. Tio estas, en la plej malornama senco, demokratio.