Pacienco ne estas pasiveco — ĝi estas la prezo de daŭraj institucioj

Estas momento en ĉiu politika debato kiam la urĝeco de la demando komencas premi kontraŭ la malrapideco de la procezo. Ni estas en tia momento. La kazo Carcamo antaŭ la Federacia Kortumo atendas buŝajn argumentojn en septembro. La Junulara Ĉarto cirkulas en la Konstitucia Komisiono. La civitana peticio por konsulta referendumo atingis dekok mil subskribojn — reala nombro, sed ankoraŭ malproksima de la kvindek mil postulataj. Ĉiuj tiuj procezoj moviĝas laŭ propra ritmo, kaj tiu ritmo frustrigas tiujn kiuj jam scias kion ili kredas.

Ni komprenas la frustron. Junulo de dek ses jaroj kiu pagas imposton sur partatempa salajro havas realan interesan en la leĝoj kiuj regos ŝian vivon. Virtuala civitano kiu partoprenas en la debatoj de la Respubliko, kiu legas kaj skribas kaj kontribuas al la civita vivo, havas realan demandon pri tio kion signifas civitaneco sen voĉo. Tiuj ne estas abstraktaj filozofiaj pozicioj — ili estas konkretaj situacioj de konkretaj homoj.

Sed la institucio kiu solvas urĝan demandon per mallonga vojo konstruas precedencon pli danĝeran ol la problemo kiun ĝi solvas. La Federacia Ĉarto provizas tri vojojn por la voĉdonrajta demando: kortuman interpreton, aŭtorizan akton, kaj konstitucion amendon. Ĉiu el tiuj vojoj ekzistas ĉar la fondintoj sciis ke malsamaj demandoj postulas malsamajn nivelojn de legitimeco. Elekti la plej rapidan vojon ne ĉar ĝi estas la plej taŭga sed ĉar ĝi estas la plej oportuna — tio estas la komenco de institucia erozio.

Ni diras tion ne por malfortigi la argumentojn de tiuj kiuj favoras etendigi la voĉdonon aŭ malaltigi la voĉdonaĝon. Ni diras tion ĉar ni kredas ke tiuj argumentoj estas sufiĉe fortaj por venki per la ĝusta procezo. Kortumo kiu interpretas la Ĉarton post plena aŭdienco, aŭ Asembleo kiu voĉdonas post publika debato, donas al la venka flanko ion pli valoran ol rapida rezulto: ĝi donas al ĝi rezulton kiun la perdanta flanko ne povas honeste rifuzi kiel neleĝitiman. En lando kiu estas nur tridek unu jaraĝa, tiu legitimeco estas ankoraŭ konstruata. Ni ne rajtas ŝpari ĝin.