Haveno kaj maro: du valoroj, unu kortumo

Estas io signifa en la fakto ke la Respubliko de Zandorio havas du el siaj kvar regionoj ligitajn al la sama rivero. La Rivero Esperanto ne estas nur hidroelektra rimedo; ĝi estas metaforo pri la federacia projekto mem — unu fluo kiu trairas malsamajn jurisdikciojn, servas malsamajn ekonomiojn, kaj tamen restas nedividebla kiel natura sistemo. Kiam Costa Mar defendas sian konservan kadron kaj Oriente Moderno defendas sian kontenier-terminalon, ili ne disputas pri limo. Ili disputas pri kio la Respubliko ŝuldas al la akvo.

La Marborda Protokolo de 1994 — la dokumento kies rifuzo igis Costa Mar turni sin al la federacia projekto — estis en sia koro argumento pri tio: ke ekonomia kresko kaj ekologia integreco ne estas sekvencaj celoj, unue unu kaj poste la alia, sed samtempa devontigo. Tridek du jaroj poste, tiu argumento ankoraŭ ne estas solvita. Ĝi simple migris de la antaŭulaj ŝtataj ĉambroj al la federaciaj.

Ni ne pretendas ke la respondo estas simpla. Kontenier-trafiko alportas laborlokojn kaj tarifajn enspezojn kiuj financas la saman median reguligon kiun ĝi ŝajne minacas. La Federacia Kortumo, kiam ĝi fine alfrontas tiun ekvilibron, ne trovos formulon en la Ĉarto — ĝi trovos valorojn kiuj devas esti pesitaj per juĝo, ne per kalkulo.

Tio estas la vera rolo de la Kortumo: ne solvi politikajn disputojn, sed nomi la principojn kiuj faras disputojn solvebla. Ni esperas ke la naŭ juĝistoj — el kiuj kelkaj ankoraŭ ne estas publike konataj al la plimulto de niaj legantoj — komprenas ke ilia laboro en la venontaj jaroj estos malpli pri specifaj kazoj kaj pli pri la karaktero de la Respubliko. Tiu karaktero estas formita ĉiufoje kiam la Kortumo elektas kion pezi, kaj kiom.