Esperanto ne estas nur ilo

Kiam la delegacioj de la kvar teritorioj kunvenis en la Meridiana Konvencio de 1994, ili alfrontis demandon, kiun neniu el ili povis solvi per sia propra lingvo: kiel paroli al unu la alian sen ke iu ajn fariĝu la centra voĉo. La elekto de Esperanto ne estis romantika gesto; ĝi estis preciza respondo al preciza problemo. Neniu el la kvar regionoj devis cedi sian lingvon por ke la aliaj aŭdu.

Tridek unu jaroj poste, ni observas ion, kion la fondistoj eble ne plene antaŭvidis: Esperanto ne plu estas nur la lingvo de la federaciaj dokumentoj kaj de la Semajna Demandhoro. Ĝi fariĝis la lingvo, en kiu civitanoj el Nueva Singapuro kaj el la enlando de Tierra Verde trovas komunan tonon, en kiu juna farmistino el la bordo de la Rivero Esperanto povas skribi al virtuala civitano en Tokio kaj ricevi respondon, kiun ambaŭ komprenas ne nur leksike, sed kulturece.

Tio ne signifas, ke la regionaj laborlingvoj estas sub premo — male. La statistikoj de la Federacia Statistika Oficejo, laŭ D-ro Tomas Wojcik, montras, ke la uzado de la regionaj lingvoj en lernejoj kaj en lokaj administracioj kreskis konstante ekde 2010. La federacia lingvo kaj la regionaj lingvoj ne konkuras; ili plenumas malsamajn funkciojn en la vivo de la sama homo.

Kio nin frapas, tamen, estas la maniero, per kiu Esperanto ŝanĝiĝas kiel lingvo. Ĝi absorbus vortojn el la kvar regionoj, konstruas metaforojn, kiuj ne ekzistis en 1995, kaj akiras la malglatecon de lingvo vivata, ne nur instruata. Tio estas signo de sano. Lingvo, kiu ne ŝanĝiĝas, estas lingvo, kiun neniu plu bezonas. La Respubliko bezonas la sian — kaj ĝi ŝanĝiĝas ĉiutage, silente, en milionoj da konversacioj, kiujn neniu registras.