Akvo, fajro, kaj la limoj de federacia solidareco

Estas facile paroli pri unueco dum la vetero estas milda. La devizo de la Respubliko — Uneco en Diverseco — estas gravurita sur la fronto de la Federacia Asembleo, presita sur ĉiu florino-monero, recitata ĉe ĉiu Tago de Zandorio. Sed devizon oni ne povas sendi per ŝipo al seka rivero nek per aviadilo al bruliĝanta arbaro. Kiam Costa Mar batalas por konservi sian cent-procentan hidroelektran reton dum la pluvoj malfruas, kaj kiam la malgrandaj farmistoj de Tierra Verde vidas la juliajn kampojn fariĝi cindro-kolora, la Respubliko alfrontas demandon pli malfacilan ol iu ajn konstitucia amendo: ĉu niaj institucioj estas sufiĉe flekseblaj por respondi al geografio kiu ne atendas voĉdonon?

La respondo, nuntempe, estas parte jes kaj parte ne. La Federacia Trezoro havas krizfonduson, sed ĝia aktivigo postulas Asemblea rezolucion — procedo kiu, en la plej bona kazo, daŭras plurajn semajnojn. La Federacia Statistika Oficejo publikas sekecindeksojn ĉiusemajne, sed la datumoj venas malrapide el la enlandaj distriktoj de Tierra Verde, kie la kooperativaj farmistoj havas pli da sperto kun siloplenaj granejoj ol kun cifereca raportado. Ni ne riproĉas la instituciojn pro tio ke ili estas institucioj; ni nur notigas ke la spaco inter evento kaj respondo estas ĝuste tiu spaco kie homoj suferas.

Estas tamen io grava en tio, ke ambaŭ regionoj — malgraŭ sia geografia malproksimeco, malgraŭ oceanoj kaj kontinentoj inter ili — alfrontas la saman fundamentan fragilaron: dependeco je unu natura sistemo sen sufiĉa rezervo. Costa Mar konstruis admirindan verdan energian infrastrukturon, sed konstruis ĝin supozante ke la pluvoj alvenos. Tierra Verde konstruis agrikulturan ekonomion bazitan sur la Rivero Esperanto kaj ĝiaj tributoj, sed konstruis ĝin supozante ke la julio-pluvo estos tia, kia ĝi estis antaŭ tridek jaroj. Ambaŭ supozoj estis prudentaj en sia tempo. La klimato ne estas plu en sia tempo.

Ni ne postulas panikon, nek rapidan federacian centralismon kiu forprenos de la regionoj ilian rajton administri siajn proprajn rimedojn. Sed ni postulas antaŭvidemon. La Federacia Asembleo devus, antaŭ la fino de la nuna sesio, komisii studon pri inter-regiona energia kaj agrikultura rezistemo — ne kiel politikan geston, sed kiel praktikan mapon. Kiu rimedo povas esti dividita? Kiu rezervo povas esti stokita? Kiu proceduro povas esti mallongigita en krizaj cirkonstancoj sen malobservi la konstitucian ekvilibron? Tiuj demandoj ne estas ekscitaj. Ili estas precize la tipo de demandoj kiujn oni devas respondi dum la vetero estas ankoraŭ tolerebla.