Akvo, elektro, kaj la kosto de komuna rivero

La sekeco de la nuna sezono ne estas novaĵo por tiuj kiuj sekvas la hidrologiajn bultenojn de la Federacia Statistika Oficejo. D-ro Tomas Wojcik avertas pri malsupreniranta akva nivelo en la Rivero Esperanto ekde la februara raporto, kaj la konsekvencoj por la hidroelektra provizo de Costa Mar estas nun videblaj ne nur en la teknikaj tabeloj sed en la ĉiutagaj tarifoj kiujn pagas la loĝantoj de Puerto Azul. La demando ne estas ĉu la sekeco okazas — ĝi okazas — sed ĉu la Respubliko havas la instituciajn instrumentojn por respondi al ĝi kiel federacio, ne kiel aro da konkurantaj uzantoj.

La Rivero Esperanto estas la plej konkreta simbolo de inter-regiona interdependeco kiun la Respubliko posedas. Ĝi trafluas du regionojn, provizas energion al ambaŭ, kaj estas administrata laŭ kompakto kiu datas de 1997 — kompakto verkita en tempo kiam la kombinita loĝantaro de Tierra Verde kaj Costa Mar estis konsiderinde pli malgranda kaj la energipostulo estis malpli kompleksa. Tiu kompakto ne antaŭvidis la hodiaŭan skalon de eksporto.

Ni komprenas la ekonomian logikon de Tierra Verde: kiam la rivero estas alta, la kapacito estas reala, kaj eksporti la eksceson estas prudenta. Sed la rivero estas nun malalta, kaj la eksporto daŭras. Guberniestrino Lucía Báez kaj Guberniestro Solomon Adeyemi havas la aŭtoritaton renkontiĝi sen atendi mandaton de Meridiano — la kompakto de 1997 eĉ antaŭvidas tiajn duflankajn konsultojn. Ni esperas ke ili uzos tiun aŭtoritaton antaŭ ol la Federacia Asembleo estos devigata legiferaci pri afero kiu povus esti solvita per bona kuna administrado.

Pli vaste: la Respubliko bezonas akvopolitikon kiu estas federacia laŭ spirito, ne nur laŭ titolo. La Rivero Esperanto ne estas metaforo — ĝi estas infrastrukturo. Kaj infrastrukturo kiu servas du regionojn postulas goviernon kiu pensas pri ambaŭ samtempe. La nuna sezono estas okazo por konstrui tian goviernon, se la volo ekzistas.